In 2017 nam Erik Ex ontslag, stapte met zijn broer in een gammel Volkswagenbusje en reed langs scholen van Finland tot Singapore. Overal stelde hij dezelfde vraag: wat doet een goede leraar? Pas jaren later besefte hij dat het de verkeerde vraag was. Het gaat in het onderwijs niet om wat een goede leraar doet – het gaat om wat leraren samen doen. Nederland zakte de afgelopen twee decennia weg uit de internationale top: in lezen, in wiskunde, in natuurwetenschappen. Wie is daar schuldig aan? Volgens Ex maakt die vraag weinig uit. Wat scholen waar leerlingen écht veel leren met elkaar gemeen hebben, is geen systeem, geen budget en zelfs niet de individuele topleraar. Het is een team dat werkelijk samenwerkt. In Wereldlessen verbindt Ex zijn reiservaringen met het onderzoek naar collective teacher efficacy en met Nederlandse scholen die het al voor elkaar krijgen. Pioniers en schoolleiders komen aan het woord, en steeds wordt de blik scherper: niet alleen of leraren ertoe doen, maar hóé samenwerkende leraren spectaculair onderwijs kunnen maken. Een persoonlijk, kritisch en hoopvol pamflet. Want Nederland heeft het in zich om opnieuw een beroemd onderwijsland te worden – een voorbeeld voor de wereld. We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. We hoeven alleen de goede voorbeelden na te volgen, en de handen ineen te slaan.

Inzichten uit onderzoek bereiken de klas maar mondjesmaat. Studiedagen, boeken en webinars geven leraren overzicht, maar veranderen zelden wat er de volgende dag écht gebeurt voor de klas. Verbeterinitiatieven lopen keer op keer vast op de taaie praktijk. Instructional coaching doorbreekt dat patroon. Niet door leraren te vertellen wat ze moeten doen, maar door samen met hen een helder beeld van de werkelijkheid te vormen, betekenisvolle doelen voor leerlingen te stellen, en net zo lang aan de aanpak te sleutelen tot het werkt — vanuit het perspectief van de leraar zelf. Jim Knight is de wereldwijde grondlegger van instructional coaching. In ruim twintig jaar onderzoek en in zijn werk met meer dan 150.000 coaches op zes continenten ontwikkelde hij een vorm van professionalisering waarin de leraar centraal staat en het effect op leerlingen het doel is. In dit boek brengt hij de essentie van al zijn eerdere werk samen in zeven succesfactoren: van de partnerschapsprincipes en communicatievaardigheden tot de Impactcyclus, het pedagogisch-didactisch draaiboek en de voorwaarden waaronder coaching kan slagen. De definitieve gids voor Instructional Coaching is de meest actuele en complete samenvatting van Knights denken. Onmisbaar voor coaches, coachingsleiders en schoolleiders die professionalisering willen die wél beklijft.

Vijftien jaar nadat de eerste leraren ermee begonnen, is formatief handelen niet meer weg te denken uit het Nederlandse onderwijs. Maar tussen het idee en de dagelijkse lespraktijk gaapt vaak nog een kloof: hoe geef je het concreet vorm, in jouw vak, jouw klas, jouw team? Deze bundel slaat die brug. Met een rijke selectie bewerkte blogs van Toetsrevolutie.nl – geschreven door trainers, leraren en cursisten – laat dit boek zien hoe formatief handelen er in de praktijk uitziet. Van het ophalen van kwaliteitsbesef bij de exacte vakken tot het slim inzetten van exit tickets: telkens vertrekkend vanuit een herkenbaar moment in de klas. De bijdragen zijn ondergebracht in vijf delen: (1) algemene inzichten over formatief handelen, (2) toepassingen bij verschillende vakken, (3) werken met leerdoelen, (4) differentiëren en klassenmanagement, en (5) kwaliteitsbesef en feedback. Een korte introductie frist de kernbegrippen op, zodat ook wie Formatief handelen: van instrument naar ontwerp niet meer scherp voor de geest heeft, direct aan de slag kan. Bedoeld voor docenten, vaksecties, onderwijsteams en schoolleiders, of je nu net verkent of al verder gevorderd bent. Niet alleen om te lezen, maar vooral om te gebruiken: als denkmaatje bij je lesvoorbereiding, als gespreksonderwerp in je team, en als aanzet tot handelen in je onderwijs. Samengesteld door René Kneyber en Valentina Devid, mede-oprichters van Toetsrevolutie en presentatoren van de LLEARN Podcast.

‘Overleg even met je buur.’ Het klinkt als de eenvoudigste werkvorm die er is, en juist daarom gaat het zo vaak mis. Het ene duo is in twee seconden klaar, het andere praat over het weekend, en jij hebt geen idee wat er besproken is. Goed ingezet is overleg in duo’s echter een van de krachtigste manieren om álle leerlingen tegelijk te laten denken en praten over de leerstof. In dit boek laat Craig Barton zien hoe je overleg in duo’s effectief organiseert: van individuele denktijd en gespreksstarters vooraf, tot de momenten in de les waarop een duogesprek het meeste oplevert, en wat je daarna doet met wat er besproken is. Je leert hoe je het gesprek op het hoogtepunt beëindigt, leerlingen écht naar elkaar laat luisteren en het duo verantwoordelijk houdt voor het resultaat. Met concrete tips, praktijkvoorbeelden en een heldere implementatiestructuur geeft dit boek je alles wat je nodig hebt om morgen – direct – aan de slag te gaan. Over de reeks Evidence-informed didactiek: aan de slag met… is een reeks praktische gidsen voor docenten die hun lessen willen verbeteren op basis van wat bewezen werkt. Elk boek in de reeks is geworteld in jarenlange lesobservaties op uiteenlopende scholen, en biedt concrete, direct toepasbare stappen – geen abstracte theorie, maar didactiek die standhoudt in de praktijk.

Wie steekt zijn vinger op als je een vraag stelt? Meestal dezelfde paar leerlingen – zelfverzekerd en waarschijnlijk met het goede antwoord. Maar wat weet de rest van de klas? Bij ongevraagd aanwijzen bepaal jíj wie er antwoordt. Zo krijg je een representatiever beeld van wat je leerlingen begrijpen, én blijft iedereen actief meedenken: elke leerling kan immers aan de beurt komen. In dit boek laat Craig Barton zien hoe je ongevraagd aanwijzen effectief inzet: van denktijd en de volgorde van vraag en naam, tot het opbouwen van een complete uitleg met een reeks aanwijsvragen. Je leert ook de voornaamste problemen vermijden – want ongevraagd aanwijzen mag nooit een straf of valkuil worden, maar een uitnodiging om mee te doen. Met concrete tips, praktijkvoorbeelden en een heldere implementatiestructuur geeft dit boek je alles wat je nodig hebt om morgen – direct – aan de slag te gaan. Over de reeks Evidence-informed didactiek: aan de slag met... is een reeks praktische gidsen voor docenten die hun lessen willen verbeteren op basis van wat bewezen werkt. Elk boek in de reeks is geworteld in jarenlange lesobservaties op uiteenlopende scholen, en biedt concrete, direct toepasbare stappen – geen abstracte theorie, maar didactiek die standhoudt in de praktijk.

Sterk onderwijs is zelden het werk van één bevlogen leraar. Het ontstaat wanneer teamleden hun kennis, verantwoordelijkheid en ambitie bundelen – en samen werken aan beter leren voor álle leerlingen. In Samen Sterk Onderwijs wordt met toonaangevend onderzoek getoond hoe collectieve teamkracht het verschil kan maken. Van effectieve samenwerking en professionele leergemeenschappen tot gespreid leiderschap, ouderbetrokkenheid en lerende schoolculturen: dit boek brengt wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden samen rond één centrale vraag: hoe benut je de kracht van het collectief? Je ontdekt wat succesvolle teams onderscheidt van teams waarin mensen louter hun eigen ding doen. Hoe vertrouwen, gedeelde verantwoordelijkheid en open reflectie bijdragen aan duurzame schoolontwikkeling. En hoe scholen sterker worden wanneer ze niet alleen intern samenwerken, maar ook met ouders, andere scholen en de bredere gemeenschap. Samen Sterk Onderwijs is een inspirerend en praktisch boek voor leraren, schoolleiders en onderwijsprofessionals die willen bouwen aan scholen waarin samenwerking geen bijzaak is, maar de motor voor kwaliteit, innovatie en gelijke kansen.

De Franse filosoof Didier Eribon groeide op in een arbeidersgezin waar andere culturele codes golden dan in het intellectuele Parijs waar hij later ging studeren. Zijn leraren hadden het verschil kunnen maken om die omschakeling mogelijk te maken, maar deden dat niet. In Voorbij de kennisarmoede onderzoekt Wouter Smets waarom culturele geletterdheid zo belangrijk is, en welke kennis kinderen werkelijk nodig hebben. Niet zomaar méér kennis, maar kennis die mogelijkheden opent en emancipeert. Juist in superdiverse samenlevingen als Nederland en België is dat urgent, want kinderen verschillen in opvoedsituaties en cognitieve ontwikkeling, en die verschillen hebben consequenties. In het spoor van onderwijspsychologen, sociologen en filosofen laat Smets zien dat leraren die verschillen kunnen verkleinen. Hij pleit voor een pedagogiek van vervoering: leraren die hun vak met besmettelijke passie uitdragen, die kennis in relatie brengen met hun leerlingen, en zo de wereld voor hen openen.

Wisbordjes zijn misschien wel het eenvoudigste hulpmiddel in je klas – en tegelijk een van de krachtigste. Want wisbordjes geven je iets wat bijna geen enkele andere werkvorm biedt: direct zicht op de antwoorden van alle leerlingen, op elke vraag, op hetzelfde moment. In dit boek neemt onderwijsexpert en leraar Craig Barton je mee in de wereld van het wisbordje, van de eerste stiftregels en routines, tot slimme strategieën om begrip te controleren en zelfstandig werken diepgaander te maken. Je leert hoe je wisbordjes zo inzet dat ze echt werken: voor jou als docent, en voor elke leerling in je klas, van de stille twijfelaar tot de zelfverzekerde leerling die altijd klaar staat met een antwoord. Met concrete tips, praktijkvoorbeelden en een heldere implementatiestructuur geeft dit boek je alles wat je nodig hebt om morgen – direct – aan de slag te gaan.

In het onderwijs groeien dashboards, data en algoritmen razendsnel mee. Ze beloven grip, maatwerk en vermindering van werkdruk. Maar wat gebeurt er als systemen langzaam bepalen wat belangrijk is, en wat niet meer meetelt? In Mens blijven tussen systemen onderzoekt Jan Jaap Hubeek hoe kunstmatige intelligentie en datasturing het ‘water’ vormen waarin we zijn gaan zwemmen: zo vanzelfsprekend dat we het nauwelijks nog zien. Vanuit herkenbare scènes uit de onderwijspraktijk en gesprekken uit zijn podcastreeks bij Stichting NIVOZ laat hij zien hoe technologie zowel kan ondersteunen als verstikken, afhankelijk van wie de regie houdt. Dit boek is geen handleiding met snelle oplossingen, maar een uitnodiging tot pedagogische reflectie. Het verkent de historische en filosofische lijnen achter maakbaarheidsdenken, laat de keerzijden van AI zien (van ongelijkheid tot de uitholling van relaties) en werkt toe naar een alternatief: pedagogische ruimte tussen systemen, waar aandacht, oordeel, ontmoeting en moed centraal staan. Jan Jaap Hubeek is directeur van Stichting NIVOZ (Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedingszaken) en host van de podcasts Meesterwerk en AI: Het pedagogisch appèl. Hij was leraar in het (speciaal) basis- en middelbaar onderwijs, manager aan de lerarenopleiding (pabo) en bestuurder in het vrijeschoolonderwijs.

Effectieve professionalisering is zelden een kwestie van nog een training of een inspirerende studiedag. Wat echt werkt, is begeleiding in de lespraktijk: kijken, scherpstellen, oefenen, bijstellen en volhouden. In Responsief coachen laat Josh Goodrich zien wat er in coachinggesprekken en -cycli precies gebeurt, en hoe je coaching zo vormgeeft dat elke leraar vooruitgaat, op een manier die direct aansluit bij evidence-informed didactiek. De kern is eenvoudig en stevig: duurzame verbetering vraagt om vijf katalysatoren van verandering. Soms moet je als coach heel directief zijn (om bewezen effectieve technieken expliciet op te bouwen), soms juist faciliterend (om bestaande expertise te activeren en verfijnen). Dit boek helpt je de juiste diagnose te stellen en responsief te bewegen tussen beide. Met een heldere routekaart, concrete coachingsstrategieën en praktische aandacht voor implementatie in de school helpt dit boek coaches en schoolleiders om evidence-informed keuzes om te zetten in routines die standhouden, en zo professionalisering zichtbaar te maken in het klaslokaal.

Activiteit en betrokkenheid wekken de illusie van leren. Kirschner, Hendrick & Heal ontmaskeren tien hardnekkige onderwijsillusies en laten zien wat wél werkt.Veel van wat er gebeurt tijdens leren en lesgeven blijft voor het oog verborgen. Net als bij een overtuigende goocheltruc wijkt wat we denken te zien in de klas vaak sterk af van wat er werkelijk gebeurt. Activiteit, betrokkenheid en goede prestaties kunnen de illusie van leren wekken - zonder dat er duurzaam begrip ontstaat. In Onderwijsillusies nemen Paul A. Kirschner, Carl Hendrick & Jim Heal je mee langs tien hardnekkige onderwijsillusies. Vanuit de cognitieve psychologie, onderwijspsychologie en didactiek laten zij zien hoe deze illusies werken, waarom ze zo verleidelijk zijn en wat het onderzoek ons vertelt over wat wél effectief is. Kijk voorbij de schijn en ontdek wat goed onderwijs werkelijk vraagt.

Over de rol van AI in het onderwijs en de betekenis daarvan voor opvoeders en onderwijzers.In het onderwijs groeien dashboards, data en algoritmen razendsnel mee. Ze beloven grip, maatwerk en vermindering van werkdruk. Maar wat gebeurt er als systemen langzaam bepalen wat belangrijk is, en wat niet meer meetelt? In Mens blijven tussen systemen onderzoekt Jan Jaap Hubeek hoe kunstmatige intelligentie en datasturing het 'water' vormen waarin we zijn gaan zwemmen: zo vanzelfsprekend dat we het nauwelijks nog zien. Vanuit herkenbare scènes uit de onderwijspraktijk en gesprekken uit zijn podcastreeks bij Stichting NIVOZ laat hij zien hoe technologie zowel kan ondersteunen als verstikken, afhankelijk van wie de regie houdt. Dit boek is geen handleiding met snelle oplossingen, maar een uitnodiging tot pedagogische reflectie. Het verkent de historische en filosofische lijnen achter maakbaarheidsdenken, laat de keerzijden van AI zien (van ongelijkheid tot de uitholling van relaties) en werkt toe naar een alternatief: pedagogische ruimte tussen systemen, waar aandacht, oordeel, ontmoeting en moed centraal staan. Jan Jaap Hubeek is directeur van Stichting NIVOZ (Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedingszaken) en host van de podcasts Meesterwerk en AI: Het pedagogisch appèl. Hij was leraar in het (speciaal) basis- en middelbaar onderwijs, manager aan de lerarenopleiding (pabo) en bestuurder in het vrijeschoolonderwijs.